Openheid over Irak’ aan basis van Europees onderzoek Op 12 september vormde ‘Openheid over Irak’ (OOI) het middelpunt van een in Brussel gehouden conferentie van Europarlementariërs over de vraag of er een Europees onderzoek dient te komen naar de door diverse Europese staten verleende steun aan de oorlog tegen Irak. De conferentie werd gehouden op initiatief van de Portugese sociaal-democraat Paulo Casaca, en werd afgesloten met het besluit om een onderzoek in stemming te brengen bij het Europees parlement. Kern van het onderzoek is de vraag of de inzake de oorlog afgegeven informatie heeft gedeugd – zowel die van onze bondgenoten aan onze regeringen, als die van de regeringen aan hun burgers en volksvertegenwoordigers. Casaca toonde overtuigend aan dat er alle reden is om hieraan te twijfelen, en dat ‘Irak’ bovendien niet op zichzelf staat. Inzake de CIA-vluchten (rendition flights), waarbij Europa op grote schaal betrokken was, is door Europees onderzoek (Marty Report) het stadium van de twijfel inmiddels gepasseerd. Dat geldt met betrekking tot ‘Irak’ zeker ook voor Nederland. OOI-woordvoerder Martijn de Rooi presenteerde een uitgebreid rapport dat het handelen van de Nederlandse regering in kaart brengt inzake de massavernietigingswapens, de VN-resoluties, en de geheime militaire steun aan de oorlog. Ook de rol van de media inzake ‘Irak’ komt in het rapport aan de orde, evenals de schade die ‘Irak’ inmiddels heeft toegebracht aan het democratisch systeem en het vertrouwen daarin. Opmerkelijk genoeg bleken de Europarlementariërs goed geïnformeerd over het handelen van de voorgaande kabinetten-Balkenende. Casaca betoogde dat niets minder dan ons grootste kapitaal op het spel staat: onze moraliteit en het elementair vertrouwen in onze eigen rechtsstaat. Met klem nam hij afstand van elk verwijt in de richting van Bush bashing. ‘Ik ben een fervent voorstander van samenwerking met de VS, maar wens daarin wel serieus genomen te worden. Niet de VS bepalen hoe hier de democratie functioneert.’ Tenslotte stond de conferentie stil bij het fenomeen ‘burgerbeweging’ als noodzakelijk antwoord op het desfunctioneren van politiek en media. OOI wordt als lichtend Europees voorbeeld beschouwd, zijnde een onafhankelijke beweging die zijn punt tot over de grenzen op de agenda heeft weten te krijgen. Tegelijkertijd wordt geconstateerd dat dit soort bewegingen nog schaars is op ons continent. Dat begrijpen wij maar al te goed. Want ondanks alle waardering – een onderzoek is er, na pakweg vijf jaar, nog altijd niet.